ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ (Kudroli Temple Mangalore) ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಅದ್ಬುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಭವ್ಯತೆ – ಇವೆಲ್ಲದರ ಸಮನ್ವಯ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಬರುತಾರೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ
1908ರಲ್ಲಿ ಕೊರಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲವರ ಹಿರಿಯ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದು ನಾರಾಯಣ ಗುರುಗಳು ನಿಜವಾದ ದಿವ್ಯ ಮಹಾಪುರುಷರು ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶೋಷಿತವಾದ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಅವರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಮಾಜವು ಕರೆತರುವ ಅವರ ಆಲೋಚನೆ, ಸಹ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು.
ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ಬಿಲ್ಲವರು ಸೇರಿ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದು ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂಧಾಗುತಾರೆ. ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗಧರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೊರಗಪ್ಪನವರು 1912 ಅಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು . ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಎಚ್. ಸೋಮಸುಂದರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೊರಗಪ್ಪ ಅವರ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಎಚ್. ಸೋಮಸುಂದರ್, ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಶ್ರೀ ಎಚ್. ಸೋಮಸುಂದರ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ನವೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ದನ ಪೂಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಮುಂಬೈ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೋಕದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳ ಭಕ್ತರಿಂದ ಬಂದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ವೇಗ ಪಡೆದಿತು.
ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ಕೇರಳ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಚೋಳ ಶೈಲಿಯ ಸೊಬಗು ಸೇರಿಸಿ ಸ್ಥಾಪತಿ ಕೆ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನವೀಕರಿಸಿದ ಗೋಪುರವು 60 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
1991ರಲ್ಲಿ, ನವೀಕೃತ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದೇ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಅವರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಜರುಗಿದ ವಿಶೇಷ ಘಟನೆ.
ಇದೆ ರೀತಿ, 1966ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಗಳ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಭಕ್ತರಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಿರೀಟವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.
ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದು ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಮಂಗಳೂರಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕುದ್ರೋಳಿ, ಮಂಗಳೂರು: ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಅದ್ದೂರಿ ವೈಭವ!
ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ನೃತ್ಯ, ಸಿಂಹ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಡಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಹಬ್ಬದ 10 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಭಾಗಗಳು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ .
ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಎಸ್.ರಾವ್ ರಸ್ತೆ, ಉತ್ಸವ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳು ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತವೆ. ವರ್ಣರಂಜಿತ ಬೆಳಕುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಭವನವು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
2012ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ . ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬಗಳು. ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವರು ಬಿ.ಆರ್. ಕರ್ಕೇರ.
ಪಿಲಿನಲಿಕೆ (ಹುಲಿವೇಷ)
ಪಿಲಿನಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಹುಲಿವೇಷ ದಸರಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ. ಯುವಕರು ಐದರಿಂದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಒಂದೊಂದು ಪಡೆಗಳಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹುಲಿಯಂತೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ, ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಡ್ರಮ್ ಬೀಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ . ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ನೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಹುಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ,ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು .
ನವರಾತ್ರಿ – ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪುರೋಹಿತರು ಸ್ವರ್ಣ ಕಲಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮಹಾಗಣಪತಿ, ನವದುರ್ಗೆಯರು ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ದೇವಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚಂದ್ರಘಂಟಾ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡ, ಸ್ಕಂದಮಾತಾ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ, ಮಹಾಗೌರಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರೀ – ಈ ನವದುರ್ಗೆಯರು ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಗಂಗಾವತರಣ — ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ
ನವರಾತ್ರಿಯ 9 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಗಂಗಾವತರಣ’ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಶಿವನ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಹರಿಯುವ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಈ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 13 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶಿವನ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣರಂಜಿತ ವಿಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ, 100 ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಳಿಯುವ ನೀರಿನ ಜೇಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನೀರು ಏರಿಕೊಂಡು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗಾಕಾರದ ರೂಪ ಪಡೆಯುವುದು ಮನಮೋಹಕ ದೃಶ್ಯ.
ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ – ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದರ್ಶನ ಸಮಯ (ಮಂಗಳೂರು)
ದರ್ಶನ ಸಮಯ
- ಬೆಳಿಗ್ಗೆ: 6:00 AM – 2:00 PM
- ಸಂಜೆ: 4:30 PM – 9:00 PM
🙏 ದೈನಿಕ ಪೂಜೆ ಸಮಯಗಳು
🔹 ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಪೂಜೆ
- ಮಧ್ಯಾಹ್ನ: 12:15 PM
- ರಾತ್ರಿ: 8:15 PM
🔹 ಮಹಾಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ
- ಮಧ್ಯಾಹ್ನ: 11:55 AM
- ರಾತ್ರಿ: 7:55 PM
🔹 ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಆರತಿ / ಸೇವೆ
- ಮಧ್ಯಾಹ್ನ: 11:30 AM
- ಸಂಜೆ: 7:00 PM
ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬರಬೇಕು?
✔️ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ
ಮಂಗಳೂರು KSRTC/ಸಿಟಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 2 ರಿಂದ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ನಗರದ ಯಾವುದಾದರೂ ಭಾಗದಿಂದ ಆಟೋ / ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು.
✔️ ಬಸ್ ಮೂಲಕ
ಕುದ್ರೋಳಿ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಿಟಿ ಬಸ್‌ಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬಸ್ ಚಾಲಕ/ಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗೆ “ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
✔️ ರೈಲು ಮೂಲಕ
ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ (ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ) ನಿಂದ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ, ಮಂಗಳೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ (ಕಂಕನಾಡಿ) ನಿಂದ ಸುಮಾರು 7 ಕಿ.ಮೀ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಆಟೋ/ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
✔️ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ
ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 14–15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಲಭ್ಯ
. ✔️ Google Maps
“Kudroli Gokarnanatheshwara Temple” ಎಂದು ಹುಡುಕಿದರೆ ನೇರ ಮಾರ್ಗ ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.